Menu
RSS

Dagar verðtryggðra neytendalána taldir

Eitt stærsta verkefni Hagsmunasamtaka heimilanna undanfarin ár hefur verið málarekstur fyrir dómstólum, þar sem hefur verið látið reyna á lögmæti verðtryggðra neytendalána. Nú eru liðin þrjú ár síðan mál var höfðað í því skyni gegn Íbúðalánasjóði. Upphaflega var gert ráð fyrir að málið gæti fengið flýtimeðferð og voru jafnvel sett lög í því skyni, en engu að síður hefur það undið margvíslega upp á sig og tafist svo mikið sem raun ber vitni. Það er því nokkuð ánægjuefni að málið hefur loksins komist á dagskrá Hæstaréttar Íslands til efnislegrar meðferðar, þann 20. nóvember næstkomandi. Á þessum tímamótum er kannski við hæfi að líta yfir farinn veg og rifja upp framgang málsins frá upphafi.

15. mars 2012 - Málskostnaðarsjóður HH stofnaður
18. október 2012 - Mál höfðað fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur
18. desember 2012 - Íbúðalánasjóður krefst frávísunar
4. apríl 2013 - Málflutningur um frávísunarkröfu í héraði
30. apríl - Héraðsdómur úrskurðar og vísar málinu frá dómi
14. maí 2013 - Frávísun kærð til Hæstaréttar Íslands
29. maí 2013 - Hæstiréttur staðfestir frávísunarúrskurð
22. október 2013 - Mál höfðað að nýju fyrir héraðsdómi
16. janúar 2014 - Íbúðalánasjóður krefst frávísunar
28. mars 2014 - Héraðsdómari úrskurðar sig vanhæfan í málinu
9. apríl 2014 - Úrskurður um hæfi dómara kærður til Hæstaréttar
30. apríl 2014 - Hæstiréttur úrskurðar héraðsdómara hæfan
16. maí 2014 - Málflutningur um frávísunarkröfu í héraði
19. maí 2014 - Héraðsdómur úrskurðar og hafnar frávísun
3. september 2014 - Ákveðið að aðalmeðferð í héraði verði 23. október
21. október 2014 - Aðalmeðferð í héraði frestað til 13. nóvember
24. október 2014 - Aðalmeðferð í héraði frestað til 8. desember
28. nóvember 2014 - Dómstjóri ákveður að héraðsdómur verði fjölskipaður
28. nóvember 2014 - Aðalmeðferð í héraði frestað til 5. janúar 2015
5. janúar 2015 - Málflutningur og mál dómtekið í héraði
6. febrúar 2015 - Dómsuppkvaðning í héraði og Íbúðalánasjóður sýknaður
27. mars 2015 - Héraðsdómi áfrýjað til Hæstaréttar Íslands
13. maí 2015 - Greinargerð áfrýjenda lögð fram
11. júní 2015 - Greinargerð Íbúðalánasjóðs lögð fram
20. nóvember - Aðalmeðferð fyrir Hæstarétti Íslands

Dagar verðtryggðra neytendalána verða taldir niður hér hægra megin á síðunni fram að málflutningi. Einnig er rétt að minna á að tekið er við frjálsum framlögum til að standa straum af kostnaði við málaferlin í sérstakan málsóknarsjóð á reikning nr. 1110-05-250427, kt. 520209-2120.

Read more...

Ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins í máli E-27/13

EFTA-dómstóllinn hefur kveðið upp ráðgefandi álit sitt í máli E-27/13, um útreikning lánskostnaðar og árlegrar hlutfallstölu kostnaðar verðtryggðra neytendalána, samkvæmt tilskipun 87/102/EBE. Niðurstaða dómstólsins er sú að það samræmist ekki ákvæðum tilskipunarinnar að útreikningar á heildarlántökukostnaði og árlegri hlutfallstölu kostnaðar, séu miðaðir við 0% verðbólgu.

Hagsmunasamtök heimilanna telja álitið veita skýrar leiðbeiningar um þessi sjónarmið sem liggja til grundvallar málaferlum þar sem reynir á lögmæti verðtryggðra neytendalána. Sú skilgreining nær samkvæmt íslenskum lögum frá 1. október 1993 yfir hverskyns neytendalán, þar á meðal námslán, bílalán, kostnaður vegna yfirdráttarlána, almenn skuldabréfalán og fleiri, en fasteignalán voru felld undir sömu reglur frá og með 11. janúar 2001. Samkvæmt lögskýringargögnum með frumvarpi til laga um neytendalán frá 1993 teljast verðbætur falla undir upplýsingaskyldu um lánskostnað með sama hætti og vextir.

Álit EFTA-dómstólsins rennir styrkum stoðum undir ákvörðun Neytendastofu nr. 8/2014 þar sem talið var að óheimilt hefði verið að miða útreikning lánskostnaðar við forsendur um 0% verðbólgu. Dómstólar hér á landi þurfa nú að taka mið af álitinu við úrlausn mála um verðtryggð lán, og munu jafnframt þurfa að beita sömu reglum íslenskra laga í málum er varða húsnæðislán. Niðurstaða EFTA-dómstólsins gefur íslenskum dómstólum einstakt tækifæri til að dæma eftir skýrum íslenskum lögum og auka trú almennings á dómskerfið, sem hefur mælst lágt í könnunum að undanförnu.

Mikil umræða hefur verið um hvort verðtryggð húsnæðislán falli einnig undir EFTA álitið, en það fjallaði um verðtryggt neytendalán sem er ekki húsnæðislán. Hagsmunasamtök heimilanna hafa alla tíð vakið athygli á því að verðtryggð húsnæðislán heimilanna falli undir íslensk lög um neytendalán með sama hætti og önnur neytendalán. Þess má geta að á þessum sama grundvelli er nú rekið mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur sem Hagsmunasamtök heimilanna standa að í samstarfi við félagsmenn í samtökunum. Upphaf málsins má rekja aftur til ársins 2012 en aðalmálflutningur verður loksins þann 8. desember og niðurstaða héraðsdóms gæti legið fyrir upp úr áramótum.

Enn og aftur ítreka Hagsmunasamtök heimilanna nauðsyn þess að stjórnvöld bregðist við þeirri stöðu sem uppi er með því að stöðva nauðungarsölur á heimilum og fresta gjaldþrotameðferð einstaklinga. Á meðan óvissa er uppi um lögmæti þess að innheimta verðbætur af verðtryggðum neytendalánum, hníga málefnaleg rök að því að veita slíka frestun. Jafnframt er nauðsynlegt að hugað verði að því að færa í lög heimildir til endurupptöku slíkra mála, í þeim tilfellum sem gengið hefur verið þannig fram gegn neytendum á grundvelli lána sem gætu hafa verið ólögmæt.

Mikilvægt er að að stjórnvöld hugi að skyldum sínum til þess að standa vörð um réttindi neytenda, og forgangsraði þeim framar hagsmunum fjármálafyrirtækja. Í þeirri umræðu sem framundan er um þessi mál á opinberum vettvangi má búast við því að allskyns fullyrðingar muni heyrast og ummæli falli sem getur verið vandi að átta sig á hvort að eigi við rök að styðjast. Rétt er að hvetja til hófstilltrar og rökrænnar umræðu í þjóðfélaginu, enda er í raun um frekar einföld álitaefni að ræða, þó svo að lagatæknilegar hliðar þeirra virðist ef til vill stundum flóknar.

Loks er rétt að benda á að engin ástæða er til að hafa þungar áhyggjur af áhrifum dómsmála um verðtryggð neytendalán á efnahagslegan stöðugleika þjóðarbúsins. Verði niðurstöður þeirra mála neytendum í hag og lánveitendum í óhag, hafa þeir flestir talsvert borð fyrir báru. Ekki ein einasta króna mun tapast út úr íslensku hagkerfi hvort sem tilteknar fjármunaeignir flytjist á milli aðila eða ekki. Það að útfærsla verðtryggðra neytendalána yrði talin ólögmæt gæti haft mjög jákvæð áhrif á hag íslenskra heimila ef rétt er að málum staðið af íslenskum stjórnvöldum, og myndi gera heimilunum betur kleift að taka þátt í uppbyggingu á blómlegu íslensku efnahagslífi til framtíðar. Ekki má gleymast að heimilin eru grunnstoð samfélagsins.

Read more...

Niðurstöðu Neytendastofu áfrýjað

Neytendastofa hefur komist að niðurstöðu vegna kvörtunar Hagsmunasamtaka heimilanna gegn Landsbankanum frá febrúar síðastliðnum. Kvörtunarefnið var að í vefreiknivél á vefsíðu bankans þar sem sýnd voru dæmi um lánskostnað, kom ekki fram árleg hlutfallstala kostnaðar, eins og skylt er samkvæmt lögum um neytendalán að tilgreina í auglýsingum.

Kjarninn í niðurstöðu Neytendastofu er þessi:

"Árleg hlutfallstala kostnaðar er mikilvæg neytendum til samanburðar á lánamöguleikum, bæði ólíkum lánum sama lánveitenda eða sambærilegum lánum annarra lánveitenda, og leggja lög nr. 121/1994 mikið upp úr að neytendum séu veittar upplýsingar um hlutfallstöluna. Því telur Neytendastofa það einnig fela í sér villandi viðskiptahætti, sbr. 2. mgr. 9. gr. laga nr. 57/2005 að hlutfallstalan sé ekki tilgreind í auglýsingum fyrir neytendalán.

Með vísan til ofangreinds hefur Landsbankinn brotið gegn ákvæðum 13. gr. laga nr. 121/1994 auk 5. gr. og 2. mgr. 9. gr. laga nr. 57/2005 með því að tilgreina árlega hlutfallstölu kostnaðar ekki í lánareiknivél á heimasíðu sinni. Með vísan til 2. mgr. 21. gr. b. laga nr. 57/2005 er þeim fyrirmælum beint til Landsbankans að gæta þess að árleg hlutfallstala kostnaðar komi ávallt fram í auglýsingum um neytendalán."

Þar sem Landsbankinn hafði brugðist við með því að laga umrædda vefreiknivél áður en Neytendastofa komst að niðurstöðu, að fenginni ábendingu um kvörtun Hagsmunasamtaka heimilanna, var það jafnframt ákvörðun stofnunarinnar að aðhafast ekki frekar vegna málsins. Þessari niðurstöðu hefur nú verið áfrýjað til áfrýjunarnefndar neytendamála, þar sem farið er fram á að Landsbankinn verði beittur sektum fyrir brotið innan þess ramma sem lög um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu leyfa.

Niðurstaða Neytendastofu er þrátt fyrir allt afar athyglisverð, þar sem í lögunum um neytendalán er einnig kveðið á um að skylt sé að tilgreina árlega hlutfallstölu kostnaðar í lánssamningum við neytendur. Viðurlög við vanrækslu á þeirri upplýsingaskyldu eru meðal annars þau að þá er lánveitanda óheimilt að innheimta lánskostnað umfram það sem tilgreint er í samningi eða árlega hlutfallstölu kostnaðar sé hún of lágt reiknuð. Neytendur eru hvattir til að skoða lánssamninga sína með hliðsjón af þeim upplýsingum sem þar koma fram um lánskostnað, þar á meðal árlega hlutfalltölu kostnaðar og hvort hún sé rétt tilgreind.

Read more...

Alþingi

Gagnlegar upplýsingar

Leiðbeiningar í lánamálum heimilanna