Menu
RSS

Skaðabótamál höfðað vegna verðtryggðra neytendalána

Skaðabótamál hefur verið höfðað vegna verðtryggðra neytendalána og vanrækslu á upplýsingaskyldu fjármálastofnana um kostnað vegna verðtryggingar.

Sérstaða málsins felst í því að á hvorn veginn sem málið fer verður niðurstaðan Hagsmunasamtökum heimilanna í vil. Aðeins þarf að fá úr því skorið hvort innleiðing Alþingis á þeim neytendarétti sem um ræðir í málinu hafi verið röng sem gerir Alþingi ábyrgt eða þá að dómur Hæstaréttar Íslands í máli nr. 243/2015 hafi verið rangur sem gerir Hæstarétt og dómskerfið ábyrgt.

Málið er höfðað vegna hins fyrrnefnda dóms Hæstaréttar Íslands þar sem reyndi á afleiðingar þess að við lántöku höfðu ekki verið veittar fullnægjandi upplýsingar um áhrif verðtryggingar á lánskostnað og árlega hlutfallstölu kostnaðar samkvæmt lögum um neytendalán. Þrátt fyrir að EFTA-dómstólinn teldi að taka yrði mið af áhrifum verðtryggingar við útreikning lánskostnaðar, ákvað Hæstiréttur Íslands hins vegar að túlka íslensk lög þveröfugt þannig að ekki hefði þurft að veita neinar upplýsingar um kostnað af völdum verðtryggingar.

Hvort sem um er að ræða ranga túlkun Hæstaréttar eða að íslensk lög hafi verið í beinni andstöðu við tilskipun EES um neytendalán, eru slík brot gegn EES reglum almennt skaðabótaskyld. Hefðu þær reglur sem um ræðir komist rétt til framkvæmda hefði átt að vera óheimilt að innheimta þann kostnað sem ekki var réttilega upplýst um. Tjón lántakenda er bein afleiðing þess að þeir hafi ekki notið þeirrar verndar sem í þessu átti að felast þegar á reyndi. Fyrir dómi er því krafist skaðabóta sem nema öllum aukakostnaði sem greiddur hefur verið vegna verðtryggingar viðkomandi láns.

Málarekstur þessi er beint framhald af dómsmáli sem var fyrst höfðað árið 2012 og hefur nú leiðst í þennan farveg. Markmið Hagsmunasamtaka heimilanna með þessum málarekstri hefur verið að ná fram fordæmisgefandi dómi um fulla leiðréttingu ólögmætrar verðtryggingar. Allar líkur eru á því að fordæmisgefandi dómur um þetta úrlausnarefni geti haft verulega þýðingu fyrir neytendur sem tóku almenn neytendalán frá og með árinu 1994 og þar með talin húsnæðislán frá og með 2001.

Þar sem mál þetta hefur nú verið höfðað fyrir héraðsdómi má búast við því að í kjölfarið muni það hljóta hefðbundna málsmeðferð í dómskerfinu. Hagsmunasamtök heimilanna munu eins og hingað til senda frá sér tilkynningar um framvindu málsins eftir því sem tilefni gefst til á hverju stigi og leitast sérstaklega við að halda félagsmönnum sínum upplýstum um framgang mála.

Loks má minna á að tekið er við framlögum í málskostnaðarsjóð Hagsmunasamtaka heimilanna með millifærslum á reikningsnúmer 1110-05-250427 kt. 520209-2120. Öll framlög stór sem smá hjálpa til við að veita þessari hagsmunabaráttu heimilanna framgöngu.

Read more...

Hæstiréttur brást neytendum á Íslandi - HH kvarta til ESA

Hæstiréttur Íslands fór gegn ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins í máli Hagsmunasamtaka heimilanna um framkvæmd verðtryggðra neytendalána. Þetta er einsdæmi í sögu dómstólsins. Hæstiréttur dæmdi þvert á alþjóðlega samninga og skuldbindingar ríkisins um upplýsingaskyldu og neytendarétt.

Í nóvember síðastliðnum vógu hagsmunir fjármálastofnanna þyngra en neytendaréttur í æðsta dómsal landsins. Þessi dómur Hæstaréttar (243/2015) varpar ljósi á stöðu neytendaréttar á fjármálamarkaði á Íslandi og þá baráttu sem samtökin hafa staðið frammi fyrir í átta ár fyrir heimili landsmanna. Hagsmunasamtök heimilanna munu leita réttar íslenskra neytenda utan landssteinanna, því ekki er mögulegt að fá úr þessari réttaróvissu skorið hérlendis. Réttindabarátta samtakanna hefur því færst út fyrir landssteinana.

ESAbanner

Innan skamms munu samtökin senda formlega kvörtun til ESA (Eftirlitsstofnun EFTA) um framkvæmd verðtryggðra neytendalána og brot íslenska ríkisins á alþjóðlegum samningum um neytendarétt. Þetta er fyrsta skrefið í áframhaldandi baráttu samtakanna fyrir rétti neytenda á fjármálamarkaði. Í þjóðmenningarhúsinu þann 14. mars, síðastliðinn, lagði fulltrúi Hagsmunasamtaka heimilanna fyrirspurn fyrir Carl Baudenbacher, forseta EFTA dómstólsins um fordæmi þess að farið sé gegn ráðgefandi áliti dómstólsins innan EFTA. Vísaði hann í ofangreindan dóm Hæstaréttar sem einsdæmi í þessu tilliti en við meðferð málsins lá fyrir ráðgefandi álit EFTA dómstólsins. Forseti dómstólsins benti einnig á að með því að fara gegn alþjóðlegum samningum og áliti dómstólsins gæti aðildaríki verið skaðabótaskylt gagnvart brotaþola.

Það er ótækt að fjármálastofnanir hérlendis séu ekki bundnar sambærilegri upplýsingaskyldu og framkvæmd lánasamninga eins og víðast hvar annars staðar. Í þessu tilliti brást Hæstiréttur íslenskum neytendum.

Read more...

Svartur fimmtudagur fyrir „réttarríkið“ Ísland

Fimmtudagurinn 26. nóvember var svartur dagur fyrir hagsmuni almennings á Íslandi, en þann dag kvað Hæstiréttur Íslands upp dóm í máli nr. 243/2015, og undirstrikaði með honum að á Íslandi er réttarríkið í molum. Umrætt mál var höfðað fyrir atbeina Hagsmunasamtaka heimilanna til að leita úrlausnar um ólögmæti verðtryggðra neytendalána samkvæmt skýrum ákvæðum íslenskra laga. Stjórnarskráin kveður á um að dómendum sé skylt að fara einungis eftir lögunum í embættisverkum sínum. Er því algjört hneyksli að það skuli ekki hafa verið gert í þessu tilviki og Hæstiréttur hafi þannig grímulaust farið þvert gegn þessum grundvallarreglum réttarríkisins.

Málatilbúnaðurinn byggðist af hálfu neytenda á lögum um neytendalán, sem kveða á um skyldu lánveitenda til að veita ítarlegar og skýrar upplýsingar um allan kostnað vegna neytendalána. Vernd neytenda á að felast í því að vanræki lánveitendur upplýsingaskyldu, sé þeim óheimilt að innheimta frekari kostnað en þann sem var réttilega upplýst um. Varðandi verðtryggingu liggja fyrir ótvíræð álit Neytendastofu, áfrýjunarnefndar neytendamála, framkvæmdastjórnar ESB og EFTA-dómstólsins, um að það brjóti í bága við evrópskar reglur og íslensk lög um neytendalán að undanskilja verðbætur frá upplýsingagjöf um lánskostnað með því að miða við fráleitar forsendur um 0% verðbólgu.

Þrátt fyrir að í þessu tilviki hafi verið um að ræða algjöran skort á flestum þeim upplýsingum sem skylt er að veita, einkum og sér í lagi um verðbætur, taldi Hæstiréttur í dómi sínum að slík vanræksla skipti ekki máli og hefði engin áhrif á samninga um neytendalán. Með því hafa skýr fyrirmæli í löggjöf frá Alþingi um neytendalán verið höfð að engu og í reynd dæmd ómerk. Það er ekki síst alvarlegt því lögunum var sérstaklega ætlað að uppfylla skuldbindingar íslenska ríkisins vegna EES-samningsins. Þannig hefur Hæstiréttur í raun fellt alla sök vegna ólögmætrar verðtryggingar neytendalána á íslenska ríkið, en slík brot þjóðríkja og æðstu dómstóla þeirra gegn EES-reglum leiða almennt af sér skaðabótaskyldu viðkomandi ríkis. Í því samhengi má benda á að umfang ólögmætra áfallinna verðbóta á lán íslenskra heimila hleypur á hundruðum milljarða króna.

Hagsmunasamtök heimilanna hafa ávallt talið lánveitendur eiga að bera ábyrgð á því að hafa brotið lög með lánveitingum sínum, en að á hinn bóginn sé fullkomlega óréttmætt að fella bótaskyldu vegna þess á skattgreiðendur. Erfitt er að gera sér í hugarlund hvaða sjónarmið ráði för hjá dómstólum sem með slíkum hætti fara úr vegi sínum til þess að varpa sökinni yfir á þolendur afbrota í stað gerenda. Helsta ályktunin sem dregin verður af því er að á Íslandi sé alls ekki réttarríki við lýði. Þessi dómur og fjöldi annarra dóma af sama toga, sýna rækilega fram á knýjandi nauðsyn þess að ráðist verði í algjöra uppstokkun dómskerfisins. Jafnframt þarf að nýta það tækifæri sem þá mun gefast til að endurskipa dómstólana aðilum sem eru slíku starfi vaxnir, því það getur ekki gengið í nútímaþjóðfélagi að jafnvel æðstu dómstólar fari ítrekað þvert gegn skýrum og skjalfestum vilja löggjafans.

Neytendur: gefumst ekki upp fyrr en réttlætið nær fram að ganga, og sökin verður send þangað sem hún á heima, en bætur fyrir hana til heimilanna og neytenda á íslenskum fjármálamarkaði!

Read more...
Subscribe to this RSS feed

Alþingi

Gagnlegar upplýsingar

Leiðbeiningar í lánamálum heimilanna