Menu
RSS

Opið bréf til forsætisráðherra um málflutning fyrir hönd ríkisstjórnarinnar í verðtryggingarmálum fyrir EFTA dómstólnum

Stjórn Hagsmunasamtaka heimilanna óskar eftir skýringum frá forsætisráðherra, Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, varðandi afstöðu ríkisstjórnar Íslands í máli nr. E-27/13 sem nú er fyrir EFTA dómstólnum, þar sem tekist er á um hvort framkvæmd verðtryggingar samrýmist EES-tilskipunum. Í afstöðu sinni til málsins leggur ríkisstjórnin til að EFTA dómstóllinn komist að þeirri niðurstöðu að framkvæmd verðtryggingar samrýmist EES-tilskipunum. Einnig segir í greinargerðinni að verðtrygging gegni lykilhlutverki í íslensku efnahagslífi og skuli því gert ráð fyrir því að neytendur hér á landi skilji grundvallarþætti verðtryggðra lána. Þá lýsir ríkisstjórnin áhyggjum sínum af efnahagsáhrifum þess ef framkvæmd verðtryggingar reynist ekki samrýmast evrópskum tilskipunum sem innleiddar hafa verið í íslensk lög, einkum ef slík niðurstaða leiði af sér afturvirkar endurgreiðslur til neytenda.

Hagsmunasamtök heimilanna furða sig á þessum málflutningi fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, einkum í ljósi þeirra yfirlýsinga og loforða sem Framsóknarflokkurinn gaf frá sér fyrir síðustu alþingiskosningar um afnám verðtryggingar. Þá ættu hvorki EFTA dómstóllinn né íslenskir dómstólar að taka mið af þeirri óskhyggju ríkisstjórnarinnar að íslenskir neytendur skilji grundvallarþætti verðtryggðra lána, enda ekkert getið um það í evrópskum tilskipunum sem leidd hafa verið í íslensku lög að almennir neytendur skuli hafa skilning á þeim gríðarlega flóknu afleiðusamningum sem verðtryggðir lánasamningar í raun og veru eru. Einnig hlýtur það að teljast grafalvarlegt mál ef ríkisstjórnin hefur af því áhyggjur að neytendur fái greiddar til baka verðbætur sem ranglega hafa verið af þeim teknar, komist dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að framkvæmd verðtryggingar gangi gegn evrópskum tilskipunum um neytendavernd. Það eru afar sérkennileg skilaboð frá ríkisstjórn Íslands til EFTA dómstólsins að hann skuli haga áliti sínu neytendum í óhag til þess að forðast meint neikvæð áhrif á íslenskt efnahagslíf, enda geta niðurstöður dómstóla einmitt haft slíkar afleiðingar fyrir einstök aðildarríki í einhverjum tilfellum.

Hagsmunasamtök heimilanna óska því eftir svörum frá forsætisráðherra um það hvort sú afstaða sem málflytjendur setja fram endurspegli raunverulega afstöðu ríkisstjórnarinnar, og ekki síður Framsóknarflokksins, til þeirra ágreiningsefna er varða framkvæmd verðtryggðra lánveitinga til neytenda sem nú eru til úrlausnar fyrir EFTA dómstólnum.

Einnig vilja samtökin vekja athygli á því að tilgangur þess að ríkisstjórn aðildarríkis eigi aðild að máli sem þessu lýtur fyrst og fremst að hlutverki þess við framkvæmd EES-reglna og ætti aðkoma stjórnvalda því aðallega að snúast um að sjá til þess að niðurstöðu EFTA-dómsins verði í reynd fylgt hér á landi. Með afstöðu sinni tekur ríkisstjórnin hins vegar greinilega afstöðu með þeirri lánastofnun sem í hlut á, enda er íslenska ríkið alls ekki hlutlaus aðili í þessu máli þar sem það er aðaleigandi Landsbankans. Hér er því raunverulega um að ræða málsvörn fyrir stefnda í málinu, og hagmunaárekstur. Slík framganga í máli sem þessu fyrir erlendum dómstóli er ríkisstjórn Íslands ekki til sóma. Jafnframt er sú hætta fyrir hendi að íslenska ríkið geti talist bera ábyrgð á að hafa staðið rangt að innleiðingu á EES-reglum.

Loks er rétt að benda á að þann 27. febrúar sl. kvað Neytendastofa upp ákvörðun nr. 8/2014, um að sú háttsemi að undanskilja áhrif verðtryggingar frá útreikningi lánskostnaðar bryti gegn lögum um neytendalán. Það skýtur því skökku við að málflytjendur hafi haldið hinu gagnstæða fram fyrir hönd ríkisstjórnar Íslands í máli fyrir EFTA-dómstólnum, og vekur upp spurningar um hvort þeim sé ekki kunnugt um að slík ákvörðun liggi nú þegar fyrir hjá þar til bæru stjórnvaldi hér á landi. Eða hafi jafnvel talið sér fært að líta framhjá þeirri ákvörðun?

Stjórn Hagsmunasamtaka heimilanna

Read more...

Útfærsla verðtryggðra neytendalána úrskurðuð ólögmæt

Neytendastofa hefur birt ákvörðun nr. 8/2014 vegna kvörtunar yfir verðtryggðu húsnæðisláni Íslandsbanka. Með ákvörðuninni eru staðfest alvarleg brot bankans á ákvæðum laga nr. 121/1994 um neytendalán og laga nr. 57/2005 um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu. Neytendastofa hefur hér með staðfest að lánveitendum verðtryggðra neytendalána hafi verið með öllu óheimilt að taka mið af 0% verðbólgu við útreikning árlegrar hlutfallstölu kostnaðar, heildarlántökukostnaðar og framsetningu á greiðsluáætlun.

Rannsóknir Hagsmunasamtaka heimilanna á lánasamningum neytenda hafa leitt í ljós að þeir eru í flestum tilvikum sama marki brenndir og má því ætla að flest ef ekki öll verðtryggð neytendalán hér á landi, þar með talin húsnæðislán, brjóti í bága við umrædd lagaákvæði. Ekki er vitað um nein tilfelli þess að lánveitendur verðtryggðra neytendalána hafi á undangengnu tímabili tekið mið af raunverulegri verðbólgu við útreikning á árlegri hlutfallstölu kostnaðar og heildarlántökukostnaði.

Samkvæmt niðurstöðu Neytendastofu og með hliðsjón af 14. gr. laga um neytendalán frá 1994 hefur lánveitendum því verið óheimilt að innheimta verðbætur af verðtryggðum neytendalánum frá þeim tíma og af fasteignaveðlánum einstaklinga frá ársbyrjun 2001 þegar lögin voru útvíkkuð. Að áliti Hagsmunasamtaka heimilana þýðir þessi niðurstaða að lánveitendur þurfi að endurgreiða allar verðbætur sem innheimtar hafa verið á grundvelli verðtryggðra neytendalánasamninga sem haldnir eru sambærilegum ágöllum.

Þessi niðurstaða staðfestir það sem Hagsmunasamtök heimilanna hafa um langa hríð vakið athygli á, að framkvæmd verðtryggingar á neytendalánum hér á landi hefur verið ólögleg allt frá gildistöku laga nr. 121/1994 um neytendalán (að meðtöldum fasteignaveðlánum frá og með 2001). Jafnframt má nefna að ágallar á útfærslu verðtryggðra lána eins og þeir sem Neytendastofa hefur nú staðfest eru meðal veigamestu atriða málatilbúnaðar í dómsmáli á vegum Hagsmunasamtaka heimilanna sem verður tekið fyrir hinn 14. mars næstkomandi í Héraðsdómi Reykjavíkur.

Read more...

Bloomberg fjallar um málsókn vegna verðtryggðs fasteignaláns

Í gær fjallaði Bloomberg um málsókn vegna verðtryggðs láns sem HH standa að baki og möguleg áhrif þess ef málið vinnst fyrir dómstólum. Í grein Bloomberg segir meðal annars:

"Iceland’s banks are facing $3.3 billion in additional writedowns as the nation’s biggest homeowner protection group throws its weight behind borrowers suing their lenders for indexing mortgages to inflation.

Banks, which lost a similar case in 2010 for linking loans to foreign exchange rates, have already forgiven $2.1 billion in debt since Iceland’s 2008 crisis wiped out its financial industry. In two separate lawsuits, banks are now being sued for selling inflation-linked loans that allegedly clash with European Economic Area laws banning unfair terms in consumer contracts.

Vilhjalmur Bjarnason, chairman of the Homes Association in Reykjavik, which represents 10 percent of Iceland’s homeowners, is urging the courts to correct the injustice to borrowers he says followed a 2008 krona slump that sent inflation soaring as high as 19 percent. Gains in the consumer price index have added as much as 400 billion kronur ($3.3 billion) to private debt burdens, Bjarnason said in an interview."

Varðandi lögmæti verðtryggingar segir í greininni:  “We’re in no doubt that the way the inflation indexation has been carried out is illegal, Bjarnason said. The case is due to be heard by the District Court of Reykjavik later this month, he said."


Greinina í heild sinni má lesa hér

 

 

Read more...

Alþingi

Gagnlegar upplýsingar

Leiðbeiningar í lánamálum heimilanna