Samræmd vísitala neysluverðs

  • Skoða sem PDF skjal

 

Aukin umræða hefur verið á helstu fjármálafréttaveitum heims um versnandi verðbólguhorfur og áreiðanleika opinberra verðbólgutalna. Hafa ýmsir hagfræðingar og fjárfestar á markaði fullyrt að stjórnvöld hagræði verðbólgutölum með "hagkvæmum" útreikningum á neysluvísitölum. Öllu jöfnu ræðst verðbólga einkum af matvæla- og orkuverði, en lækkandi fasteignaverð er talið skekkja þá mynd sem dregin er af neysluverðlagi frá hruni. Matvæla- og orkuverð hefur hækkað mikið, en fasteignaverð fer áfram lækkandi í þróuðum og skuldsettum hagkerfum. 

 

Til er þó verðbólguvísitala sem Hagstofan reiknar út í hverjum mánuði sem nefnist "samræmd vísitala neysluverðs". Vísitala þessi á rætur sínar að rekja til stofnun myntbandalags Evrópuríkja, en þegar evran var komin á fót hófst vinna við að samræma útreikning á verðbólgu aðildarríkja. Ísland hefur tekið þátt í þeirri vinnu frá upphafi og hefur reiknað út verðbólgu með þeim hætti frá árinu 1996, og er hún enn notuð til samanburðar við verðbóluvísitölur annarra ríkja.

Helsti munurinn á íslensku verðbólguvísitölunni og hinnar samræmdu, er að sú evrópska undanskilur verð á eigin húsnæði. Þessi vísitala er því sérstaklega vel til þess fallin að kasta ljósi á raunverulegt verðlag, þar sem verð á fasteignum fer enn lækkandi, en verðbólgan fer hækkandi jafnt sem verðbætur verðtryggðra lána.

Eins og sjá má á myndinni hér að neðan er verðbólguþróunin skuggaleg á Íslandi í samanburði við nágrannaríkin, en við upphaf mælingar stóð vísitalan í 100 stigum.