Stofnfundur Hagsmunasamtaka heimilanna
Það er óumdeilt að samfélagið okkar stendur á miklum tímamótum.  Eftir hrun fjármálakerfisins hafa atburðir þróast þannig, að flest okkar kerfi hafa beðið skipbrot og ráðamenn þjóðarinnar virðast ófærir um að sinna því hlutverki sem þeir voru kjörnir til.  Í 14 vikur hafa ráðamenn lítið gert til að forða heimilum landsins frá því að lenda í verulegum fjárhagslegum skakkaföllum, vegna þenslu ogverðbólgu sem fylgdi falli krónunnar.  En þeir hafa þó rýmkað heimildir til úrvinnslu mála þegar fólk er komið í yfirþyrmandi fjárhagslega stöðu.
Heildarskuldir heimilanna voru í lok 2007 um 1.550 milljarðar en stóðu í lok sep. sl. í um 1.890 milljörðum, höfðu þá hækkað um heila 340 milljarða á tæpu ári.  Langstærstur hluti skuldanna eru vegna húsnæðiskaupa og náms.  Aðgerðir ríkisstjórnarinnar hafa aðallega snúist um að verja banka- og lífeyrissjóðakerfið, en atvinnulífið og heimilin í landinu fá enn sorglegalitla athygli.  Ráðstöfunartekjur hafa dregist mjög hratt saman og hver atvinnugreinin á fætur annarri er farin að sýna rauð ljós, sem kemur fram í síhækkandi töluatvinnulausra.  
Ef ekkert verður við gert munu heildarskuldir heimilanna hækka um uþb. 720 milljarða árin 2008 og 9.  Á sama tíma og eignarhluti heimilanna í fasteignum, sparifé og lífeyri rýrnar hækka skuldirnar nú með ógnarhraða.
Við erum þessu aðgerðarleysi , þróun og horfum mjög ósammála og stofnum því samtök, þar sem við getum sameinast um að verja hagsmuni okkar, heimilin í landinu.
Okkar borgaralega saga er mjög stutt og fámennið hefur einnig skapað okkur mörg sérkenni.  Við stofnun lýðveldisins 1944 töldumst við Íslendingar einungis tæplega 126.000 manns.  
Uppbygging húsnæðis í landinu hefur lengst af verið í höndum og ábyrgð okkar sjálfra, með mjög óstöðuga krónu sem gjaldmiðil.  Pétur Blöndal orðaði það nýlega á fundi þannig, að þjóðinni hefði á árunum frá stofnun lýðveldisins til 1980 verið kennt að eyða og sólunda launum sínum, því á þessum tíma var verðbólga almennt mun meiri en vextir á sparnaði.  
Upp úr 1980 var verðtryggingin svo tekin upp til að verja hagsmuni lánveitenda og sparifjáreigenda, sem tímabundin lausn til að skapa stöðuleika.
Frá stofnun lýðveldisins hefur uppbyggingin verið drifin af atorku og dugnaði einstaklinganna í landinu.  En allt fram til 1998 gerðu lög ráð fyrir að við byggðum húsin okkar mest sjálf.  Sjálfseignarform húsnæðis hefur frá upphafi verið ríkjandi hér og er enn í um 85% af íbúðarhúsnæði.
Skuggahlið á svo yfirgnæfandi sjálfseignarstefnu er, að valkostir í húsnæðismálum eru fáir og mun kostnaðarsamari en ella fyrir heimilin.  Stefnan hefur einnig smitast inn í almennan lífsstíl, sem út frá okkar stuttu borgaralegu sögu er í raun alls ekki borgaraleg, þar sem við höfum lítið lært að deila hlutum og skoðunum.  Stefnan hefur þannig ýtt undir þá skoðun að við þurfum að eiga alla skapaða hluti sjálf.  Þessi stefna fellur líkaeinkar vel að pólitísku þöggunarkerfi, þar sem gagnrýnin hugsun er næstum óæskileg.  Þennan galla nýttu bankarnir og stjórnvöld sér í mjög stórum mæli á undanförnum árum til að keyra upp umfangsmikla neyslu með haftalausu aðgengi að lánsfé, misvísandi skilaboðum og blekkingum, sem skilaði miklum skammtímahagnaði í ríkissjóð, á meðan að skuldir heimila og atvinnuvega landsins snarhækkuðu.
Verðtryggingin felur vel hagstjórnarbresti, þar sem ábyrgðin af þenslunnier fleytt einhliða yfir á lántakendur.  Eftir að bankarnir töku stöðu á húsnæðismarkaði með beinum erlendum lántökum breyttust allar forsendur verðtryggingarinnar, þar sem bankarnir höfðu beinan hag af því að kynda undir verðbólguna vegna vaxtamunar milli hagkerfa.
Því ætti í raun að hrósa þeim sem mótmæltu verðtryggingunni og tóku lán í erlendri mynt, en því miður hefur staða þess hóps orðið afleit eftir fall krónunnar.
Frá einkavæðingu bankanna hefur þróunin í okkar samfélagi verið gríðarlega hröð, þar sem bankarnir tóku fljótt beina samkeppnisstöðu geng einstaklingum og öðrum fyrirtækjum í landinu.  Hagkerfið blés út og opnaðist til beinna viðskipta á alþjóðavettvangi, án þess að stjórnvöld sinntu varnar- og eftirlitshlutverki sínu sem skildi.  Þróunin hefur leitt af sér mestu efnahagshamfarir í sögu landsins.
Í landinu eru um 125.000 fjölskyldur og þar af eru um 90.000 fjölskyldur með húsnæðislán.  Stærstur hluti landsmanna á aldrinum 25-45ára er mjög skuldsettur og erað auki með börn á framfærslu.  Það er þessi hópur sem er mest hætta á að við missum úr landi.  Við þurfum að gera allt til að forða því að missa fjölskyldur úr landinu sem efnahagslegt flóttafólk.
Það er því brýn þörf á, að við stígum fram sem allra flest og sameinumst um að endurskoða margt í okkar samfélagi, sérstaklega um málefni heimilanna.  Málin eru mörg og brýn, þar sem við höfum stuttan tíma til að forða heimilunum okkar og þar með einnig atvinnulífinu frá gríðarlegum áföllum.
Hagsmunasamtök heimilanna eru hugsuð sem vettvangur, þar sem við getum:
beislað krafta heimilanna í landinu til að verja hagsmuni okkar,
tekið á skuldamálum af festu og sanngirni, áður enn mál eru komin í óefni,
 koma böndum á aðfararétt,
gera lánveitendur meðábyrga fyrir stöðugleika
sanngjörnum lánskjörum, svo fátt eitt sé nefnt.
Heimilin eru griðarstaður hverrar fjölskyldu og hornsteinn samfélagsins, sem ber að verja með öllum tiltækum ráðum.
Saman getum við snúið vörn í sókn og því hvet ég sem allra flesta til að ganga til liðs við Hagsmunasamtök heimilanna.


Friðrik Ó Friðrikson, 15.1.09 - Reykjavík