Ræða Ólafs Garðarssonar á Austurvelli 28. nóv. 2009

  • Skoða sem PDF skjal

Þessa ræðu má heyra og sjá lifandi hér.

Hér stöndum við rúmu ári eftir eitt versta bankahrun heimssögunnar. Verið er að innheimta stökkbreytt lán heimilanna eins og ekkert hafi í skorist... business as usual. Jón Gnarr svaraði því aðspurður í hvaða stjörnumerki hann væri, að hann væri í spurningamerkinu. Mér er eins innanbrjósts og spyr. HVAÐ GENGUR Á?

Fjármálakerfið dreymir upp leiðir til að láta heimilin staðfesta sjálftöku þess og beita engu minna en sjálfu ríkisvaldinu fyrir sig. Menn spyrja hver á að borga fyrir leiðréttingu á stökkbreyttum lánum heimilanna? Kröfurnar á bankana voru seldar á hrakvirði og nýju bankarnir eru að kaupa þær með hundruða milljarða afföllum. Samt er ætlast til að heimilin greiði þetta allt með stökkbreyttum viðbótum. Á hvaða forsendum á heimilisfólkið að greiða margfalt það sem þau fengu að láni fyrir hýbýli sín? Hvar eiga heimilin að finna peningana til þess og það sem er kannski mikilvægara. AF HVERJU ÆTTU ÞAU AÐ BORGA?


Verið er að byggja 3 banka á rústum þeirra sem féllu. Þá vantar eigið fé. Þetta eigið fé á m.a. að tryggja með því að viðhalda eignaupptöku í heimilum landsmanna. Þessari eignaupptöku er dreift samkvæmt skuldastöðu. Auðvitað gengur þetta ekki upp. Hver hefur áhuga á að gerast galeiðuþræll fjármálastofnana?

Af hverju er nauðsynlegt að byggja þessa þrjá banka upp aftur? Hvaða tilgangi þjóna þeir?
Ég get svarað þessu. Þeir eru hluti af valdakerfi í íslensku samfélagi. Formið hefur breyst frá fyrri tíð, persónur og leikendur eru nýir en spillingin er sú sama. Hverjir stjórna bönkunum í raun og hvaða hagsmuna eru þeir að gæta? Hvernig koma ASÍ, Samtök Atvinnulífsins og lífeyrissjóðirnir inn í þessa mynd? Hverjir halda um stjórnartaumana í raun og veru? Af hverju skiptir það nánast engu máli hverjir eru í ríkisstjórn? Hvar er hugrekki Alþingis? Hvar er göfuglindi Alþingis?

Okkur íslendingum hefur verið tíðrætt um auðvald í gegn um tíðina. Þetta hugtak hefur verið minna notað síðastliðin 10 til 20 ár, það hefur fallið úr tísku og ég velti fyrir mér af hverju? Hverjir töluðu um auðvald og skaðsemi þess? Hvað hefur breyst? Getur verið að forysta verkalýðsins hafi verið innvígð í auðvaldsklúbbinn? Hvað er forysta ASÍ að gera núna? Eru þeir innmúraðir? Eitt er þó víst, þeir eru múraðir.

Við afgreiðslu frumvarps félagsmálaráðherra um aðgerðir vegna banka og gjaldeyrishrunsins var helmingur alþingismanna ekki viðstaddur atkvæðagreiðsluna. Málið þótti ekki merkilegra en svo. Aðeins örfáir alþingismenn halda uppi alvöru vörnum fyrir heimili landsmanna. Aðeins einn þingmaður, Þór Saari sagði nei við umræddu frumvarpi.

Eftirtalin eru nokkur frumvörp sem miðast að því að bæta réttarstöðu einstaklinga, spyrna við stórhættulegum hagrænum áhrifum verðtryggingar og leiðrétta stökkbreytingu á lánum heimilanna. Ég vil hér og nú benda áheyrendum á að senda þingmönnum bréf og tölvupósta og biðja þá að styðja þessi frumvörp án tillits til flokka flytjendanna.

    * Frumvarp Eyglóar Harðardóttur um hámarkshækkun verðtryggingar fjárskuldbindinga.
    * Frumvarp Lilju Mósesdóttur um breytingu á lögum um samningsveð fasteigna.
    * Frumvarp Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar um afskriftir af höfuðstól lána íslenskra heimila og rekstrarfyrirtækja.

Nánari upplýsingar má finna á vefsíðu okkar heimilin.is

Núverandi formanni Hagsmunasamtaka heimilanna Friðriki Friðrikssyni rataðist sönn orð í munn þegar hann sagði að fjármálakerfið á Íslandi liti á heimilin sem botnlausan sjálftökusjóð. Íslenska fjármálakerfið er hannað með þeim sniðuglega hætti að þegar smávægilegar verðhækkanir verða úti í heimi t.d. á tómatsósu fer í gang sjálfvirk "prentun" nokkur hundruð milljóna króna inn á eignareikninga banka, lífeyrissjóða og íbúðalánasjóðs og á móti á skuldareikning heimilanna. Peningamagn hagkerfisins er sjálfkrafa aukið út frá smávægilegustu verðbreytingum. Kerfið er þannig úr garði gert að það tryggir útþynningu gjaldmiðilsins með víxlverkun verðbóta og verðbólgu. Það skemmtilega við þetta kerfi er að lækki tómatsósan í verði aftur verður ekki samsvarandi leiðrétting á vísitölunni. Nei hækkunin er aðeins leiðrétt að hluta til.

Hvernig er svo verðtryggingin réttlætt? Sagt er að hún sé nauðsynleg sparnaði í landinu. Samt eru innan við 10% innlána verðtryggð. Maður fær því ekki beint séð að verðtryggingin sé gerð fyrir sparifjáreigendur. Fyrir hvern er hún þá?

Verðtryggingin er þjóðhagslega einhver versta fjármálaafurð sem um getur. Verðtryggingin er prentun á peningum sem engin alvöru eignamyndun eða innistæða er fyrir. Svo eru menn hissa á rýrnun krónunnar. Hvernig má annað vera þegar sjálfvirk útgáfa nýs fjármagns er með þeim hætti sem nú er? Uppskerubrestur á tómötum á Spáni veldur hækkun á höfuðstól íbúðalána á Íslandi. Takið eftir hverjir verja þetta kerfi, hvernig og hvers vegna?

Forstjóri SP fjármögnunar sagði 13. nóvember s.l. fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur að hann skildi ekki lánasamninga fyrirtækisins. Hann væri ekki lögfræðingur. Þetta er einn af snillingum fjármálageirans. Mennirnir sem áttu að sigra heiminn. Hverju megum við búast við næst? Ég verð að viðurkenna að það hvarflar að mér hvort sósíópatía sé ein af settum lágmarkskröfum í forstöðustörf fjármálafyrirtækja sem þessa.

Svo virðist sem tölvur bankanna séu fullar af tölum yfir peningaupphæðir sem engin innistæða er fyrir. Lífeyrissjóðirnir eiga fúlgur fjár að sögn en þeir geta lítið gert fyrir það fé. Gjaldeyriskreppan felst að hlut í því að það eru til þúsundir milljarða af krónum í landinu en mjög takmarkaður gjaldeyrir til að kaupa fyrir þessar krónur. Fari hluti þessara króna þ.á.m. jöklakrónurnar út á markaðinn fellur verð krónunnar enn frekar. Af þessari ástæðu erum við með gjaldeyrishöft. Peningaprentun síðustu ára er svo gríðarleg að það mun hugsanlega taka tugi ára að lagfæra það ójafnvægi sem er á milli peningamagns í umferð og raunvirði þess. Þessi halli mun alveg örugglega ekki lagast á meðan verðtryggingin er við lýði. Hún gerir ekkert annað en auka þetta ójafnvægi.

Hagsmunasamtök heimilanna gera kröfu um almennar aðgerðir:

    * Lán með viðmiði við gengi erlendra gjaldmiðla verði leiðrétt og yfirfærð í íslenskar krónur frá lántökudegi á gengi þess tíma.
    * Verðtryggð lán sem hvíla á íbúðarhúsnæði verði leiðrétt þannig að að verðbætur verði að hámarki 4% á ári frá 1. janúar 2008.
    * Lagabreyting leiði til þess að ekki verði gengið lengra í innheimtu veðlána en að leysa til sín veðsetta eign.
    * Lagabreyting leiði til þess að við uppgjör skuldar fyrnist eftirstöðvar innan 5 ára og verði ekki endurvakin.
    * Gerð verði tímasett áætlun um afnám verðtryggingar lána innan skamms tíma og vaxtaokur verði aflagt.


Talsmaður neytenda hefur bent á þá leið sem hugnast okkur vel. Ríkið taki öll íbúðalán hjá bönkum í landinu eignanámi í þágu almannahags og flytji til Íbúðalánasjóðs. Greitt verði fyrir með nægum afföllum til að veita Íbúðalánasjóði svigrúm til að leiðrétta höfuðstól eigin útlána. Greiðsla mætti vera í formi skuldabréfa sem geta gengið kaupum og sölum hjá fjárfestum.

Til að knýja á um ofangreindar breytingar hafa Hagsmunasamtök heimilanna skipað sérstaka greiðsluverkfallsnefnd sem hefur það hlutverk að stjórna greiðsluverkföllum.

Núverandi greiðsluverkfall stendur til 10. desember.

Þó við höfum enga leið til að mæla nákvæmlega þátttöku í greiðsluverkföllunum eru vísbendingar um að hún sé um 24%. Það gera allt að 30 þúsund heimili með yfir 75 þúsund meðlimi. Þar af yfir 50 þúsund fjárráða einstaklinga.

AÐGERÐUM HAGSMUNASAMTAKA HEIMILANNA ER BEINT GEGN ÖLLUM OKRURUM. Því miður starfa okrarar í skjóli ríkisvaldsins.

Fjármálafyrirtæki, lífeyrissjóðir og allir þeir sem eru að reyna að velta tapi hrunsins yfir á heimilin í landinu, væri hollast að horfast í augu við eigin afglöp og viðurkenna það tap sem þeir hafa valdið umbjóðendum sínum. Það eru bleyður sem reyna að velta ábyrgðinni yfir á aðra eins og þessi klíka er að reyna. Reynt er að mála upp þá mynd að fólk sem reyndi að kaupa sér bifreið, sjónvarp eða íbúð hafi verið gráðugt og þess vegna megi ekki leiðrétta eitt eða neitt fyrir einn eða neinn... nema útvalda. Áróðurinn er lymskulegur og honum er ætlað að ala á öfund. Hagsmunasamtök heimilanna hafa sagt frá upphafi: alvöru almennar aðgerðir eru eina leiðin til friðsamlegrar lausnar. Áðurnefnd frumvörp eru stuðningur við okkar málflutning, þau ættu að hafa algjöran forgang ef Alþingi ber hagsmuni þjóðarinnar fyrir brjósti í stað þeirrar sérhagsmunagæslu sem nú viðgengst.

Stjórnvöld og fjármálafyrirtæki hlustið
VIÐ ÆTLUM EKKI AÐ BORGA STÖKKBREYTTAN HÖFUÐSTÓL LÁNA!
VIÐ ÆTLUM EKKI AÐ BORGA OKURVEXTINA!
ÞIÐ SELJIÐ EKKI HEIMILIN OKKAR FYRIR BANKA!
Fyrr tökum við fjármálakerfið niður í heild sinni og byggjum upp aftur með heilbrigð gildi að leiðarljósi. Látum ekki hrekja okkur úr okkar eigin landi. Tökum það aftur frá klíkunum.

Næsta greiðsluverkfall verður lengra og hugsanlega varanlegt eða þar til gengið verður að kröfum heimilanna.

Lifið heil