Dómsmála- og mannréttindaráðuneyti
Skuggasundi
150 Reykjavík
B.t. dómsmála- og mannréttindaráðherra
Efni: Ósk um að ráðherra beiti sér fyrir framgangi og hraðri úrlausn neðangreindra mála vegna ágreinings um lögmæti krafna:
Reykjavík 5. júlí 2010
Hagsmunasamtök heimilanna óska eindregið eftir að dómsmála- og mannréttindaráðherra beiti sér fyrir að dómstólar geti hraðað málsmeðferð fordæmisgefandi álitamála, sem úrskurða um lögmæti meintra krafna í þeim ágreiningsmálum sem nú eru uppi í kjölfari efnahagshrunsins. Jafnframt beiti ráðherra sér fyrir framgangi og lögleiðingu eftirfarandi mála:
Heimildum til dómstóla til flýtimeðferðar fordæmisgefandi mála til úrskurðar lögmæti krafna.
- Heimildum til dómstóla til flýtimeðferðar fordæmisgefandi mála til úrskurðar lögmæti krafna.
- Lög um fullnaðarfyrningu veðkrafna við gjaldþrot takmarkist við 4 ár hið mesta.
- Hópmálssókn.
- Stöðvun aðfara, nauðungarsala og uppboða þar sem lagaleg óvissa ríkir um lögmæti krafna.
- Rýmkun heimilda til að taka upp þegar úrskurðaðar nauðungarsölur og gjaldþrotaskipti, þar sem ólögmæti krafna er staðfest af dómsstólum.
Eftir dóma Hæstaréttar 16. júní sl. í málum nr. 92/2010 og 153/2010 um ólögmæti gengistryggingar hafa risið upp ýmis álitamál um fordæmisgildi, réttmæti krafna og úrlausn fjárskuldbindinga sem bundnar eru erlendri mynt. Ljóst er af dómsorði að fjármálafyrirtækin hafa ítrekað sett fram skuldaskjöl í felubúningi til að villa um fyrir neytendum og komast fram hjá vilja löggjafans. Því er tekist á um réttmæti krafna og fordæmisgildi dómanna. Í kjölfarið eru álitamál um umfang, leiðréttingu og uppgjör mála. Einnig eru fleiri málsforsendur sem neytendur munu láta reyna á fyrir dómstólum á næstunni, sem munu hafa fordæmisgefandi gildi og brýnt verður að fá úrskurð dómstóla um forsendubrest, sanngirnissjónarmið og fleira sem fyrst.
Samtökin leggja því til að ráðherra beiti sér fyrir að heimild til dómstóla um flýtimeðferð fordæmisgefndi ágreiningsmála vegna fjárskuldbindinga í kjölfar hrunsins verði skilgreind með víðtækum hætti.
Í ljósi mikils ágreinings um lögmæti krafna ítreka Hagsmunasamtök heimilanna þá beiðni til dómsmála- og mannréttindaráðherra að hún stöðvi allar aðfarir, nauðungarsölur og gjaldþrotaskipti þeirra mála þar sem veruleg óvissa ríkir um lögmæti krafna. Eftir dóm Hæstaréttar eru forsendur skaðabóta enn skýrari og ef yfirvöld heimila engu að síður framgang slíkra mála, þó ólögmæt séu, kann það að skapa ríkinu skaðabótaskyldu. Því þurfa sýslumenn landsins tafarlaust skírar leiðbeiningar um málsmeðferð slíkra mála.
Að sama skapi eru rík mannréttindasjónarmið sem mæla með því að tímamörk upptöku þegar úrskurðaðra nauðungarsala- og gjaldþrotaskipta verði rýmkuð, þar sem ólögmæti krafna verður staðfest af dómstólum.
Afar brýnt er að innleiða lög um hópmálssókn sem allra fyrst til að létta á dómskerfinu með möguleika á úrskurði fleiri sambærilegra mála í sama dómi. Samtökin hvetja ráðherra því til að beita sér fyrir framgangi frumvarps um hópmálssókn sem allra fyrst.
Staða heimila og fyrirtækja er afar þung vegna gríðarlegra krafna fjármálafyrirtækja um endurheimtur á stökkbreyttum lánasöfnum, bæði gengistryggðum og verðtryggðum. Sorglega slök neytendavernd hefur skapað fjármálafyrirtækjum kjöraðstæður til að misnota traust viðskiptavina sinna. Nú er að skapast gríðarlegur eftirkröfumarkaður, þar sem erlendir aðilar eru að kaupa kröfur á hrakvirði til að innheimta af fullum þunga í skjóli slakrar neytendaverndar, ofhlaðins dómskerfis, manneklu efnahagsbrotadeildar ríkislögreglustjóra og ófyrnanlegra krafna. Stjórnvöld verða því að bregðast hratt við til að forða enn frekari áföllum og skaða.
Hagsmunasamtök heimilanna óska eftir fundi með ráðherra sem fyrst til að ræða þessi og tengd mál.
Virðingarfyllst,
f.h. Hagsmunasamtaka heimilanna
_________________________________ __________________________________
Friðrik Ó. Friðriksson formaður stjórnar Ólafur Garðarsson varaformaður stjórnar
