Tilvitnun í umsögn Landsbanka Íslands frá 1966 um frumvarp sem þá var lagt fram á Alþingi:
Samþykkt þessara ákvæða, þótt aðeins sé i heimildarformi, getur aðeins vakið tálvonir um úrlausnir eftir ófærum leiðum og dregið athyglina frá aðalatriðinu, að til er ein örugg leið til verðtryggingar á sparifé, sem sé að forðast það, sem verðrýrnuninni veldur, sjálfa verðbólguna.
Svokölluð verðtrygging eins og hún hefur verið útfærð og framkvæmd hérlendis er skaðleg hagkerfinu, fjárhagi almennings og fyrirtækja og þar með heimilunum. Sjálfvirk útgáfa nýs fjármagns án raunverulegrar verðmætasköpunar til grundvallar beinlínis eykur á verðbólgu. Þetta hefur einnig verið nefnt víxlverkun verðbóta og verðbólgu. Engin hagfræðileg rök styðja slíkt fyrirkomulag við hagstjórn. Verðtrygging er flókin, ógagnsæ fjármálaafurð. Neytendur taka í reynd lán með dulinni áhættu og vaxtakjörum sem þeir létu ella ógert. Látið er sem seld sé örugg "ríkistryggð" lánaafurð en í reynd eru heimilin hneppt í langtíma ánauð og eignaupptöku.
Í stað þess að spyrja hvað kostar að afnema verðtrygginguna eigum við að spyrja hvað kostar að gera það ekki. Ávinningur samfélagsins af verðtryggingu er í besta falli vafasamur. Það sem gleymist í jöfnum spekinganna er kostnaður þeirra sem gert er að borga aukalega byggt á tilviljanakenndum markaðsatburðum óskyldum þeim verðmætum sem tekin voru að láni.
Hver einasti íbúðareigandi/lántaki sem hefur þurft að taka verðtryggt lán hefur fundið á eigin skinni hversu ósanngjarnt það er að skuldir hans hækka um hundruð þúsunda vegna taugatitrings á erlendum mörkuðum eða vegna einhliða verðhækkana á opinberri þjónustu.
Ekkert bendir til þess að verðtrygging stuðli að stöðugleika. Frá gildistöku Ólafslaga fyrir rúmum þremur áratugum, hefur íslenska hagkerfið farið í gegn um fjögur mjög alvarleg verðbólguskeið, sem hvert og eitt hefur haft í för með sér gríðarlega eignatilfærslu frá heimilunum til fjármagnseigenda. Hagsmunasamtök heimilanna fara fram á að verðtryggð lán verði aflögð á neytendamarkaði. Í því fælist samræmi við ákvæði um gengistryggingu lána í lögum um vexti og verðtryggingu þ.e. 38/2001.
Á Íslandi eru vextir frjálsir og má því ætla að þeir ráðist af framboði og eftirspurn lánsfjár. Sumir hagfræðingar halda því fram að vextir væru hærri ef ekki væri fyrir verðtryggingu. Við teljum að ef gagnsæi ríkti þar sem vextir eru heiðarlega tilgreindir frá upphafi mundi það gefa raunhæfari mynd af eftirspurn. Verðtrygging hefur myndað verulegt ójafnvægi í framboði og eftirspurn lánsfjár á Íslandi. Gamalt og gott máltæki segir að í upphafi skyldi endinn skoða. Þeim vísdómi hefur hvað eftir annað verið varpað fyrir róða í íslensku fjármálalífi. Það er nú augljóst að þær fjárhæðir sem heimilunum er gert að greiða fyrir íbúðir eru margfalt hærri en virði fasteignanna. Hvað í ósköpunum réttlætir það að Íslendingur greiði fyrir tvö og jafnvel þrjú hús þegar hann fær aðeins eitt.
Hagsmunasamtök heimilanna telja verðtrygginguna einn höfuð óvina fjárhags heimilanna í landinu. Hagsmunasamtök heimilanna minna einnig á að með því að leiðrétta ekki stökkbreytt lán heimilanna í ljósi forsendubrests eru stjórnvöld að bregðast almenningi gróflega og skrifa upp á eina stærstu og ósanngjörnustu eignatilfærslu sem um getur í vestrænu lýðræðisríki.







