Horfur fyrir heimilin eru grafalvarlegar nema stjórnvöld grípi til frekari aðgerða.
Í ljósi umfjöllunar um þrönga stöðu sífellt fleiri heimila landsins vilja Hagsmunasamtök heimilanna ítreka kröfur sínar um að stjórnvöld grípi tafarlaust til frekari almennra aðgerða fyrir skuldsett heimili landsins. Setja verður þak á verðbótaþátt verðtryggðra lána og breytilega vexti. Leiðrétta verður gríðarlegar höfuðstólshækkanir með almennum aðgerðum til að forða hér frekara tjóni og skapa sátt til enduruppbyggingar hagkerfisins. Úrræðin verður að útfæra í samráði við fulltrúa neytenda og lántaka.
Öll viðbrögð stjórnvalda við gríðarlegum skuldavanda heimilanna hafa hingað til miðast við að lántakar taki að fullu á sig þá gríðarlegu skuldahækkun sem hlotist hefur af kerfishruninu, til að verja og endurbæta bókfærð lánasöfn fjármálakerfisins. Það gera þau þrátt fyrir að lagalegur rökstuddur vafi leiki á lögmæti gengistryggðra lánasamninga neytenda og ljóst sé að verðtryggða lánakerfið virkar engan veginn með eðlilegum hætti við þessar kringumstæður. Stjórnvöld hafa valið að senda skuldsettum heimilum landsins marfaldan ábyrgðarreikning fyrir ástandinu, vísa allri ábyrgð enn á ný frá sér og setja í hendur fjármálafyrirtækja, þrátt fyrir að skuldastaða íslenskra heimila sé sú mesta innan OECD.
Ljóst er orðið að fjármálastofnanir unnu kerfisbundið að skuldsetningu heimila landsins og nýttu sér vanbúna neytendavernd, slakt opinbert eftirlitskerfi, gengismun og lögvarið verðtryggt okurvaxtakerfi sér til hagsbóta. Óábyrg útlánastefna fjármálafyrirtækja, bein aðkoma lífeyrissjóðanna í útrásinni, aðgerðir og aðgerðarleysi stjórnvalda leiddu til gríðarlegra opinberra tekna og auðgunar fjármálakerfisins, helstu stjórnendum til sérstakra hagsbóta, á sama tíma sem hún hefur valdið almennum þegnum landsins gríðarlegu fjárhagstjóni, langt umfram það sem réttlátt, sanngjarnt eða jafnvel lögmætt getur talist.
Samtökin benda enn á ný á að stjórnvöld hafa ekki varið heimili landsins fyrir frekara fjárhagstjóni. Aðgerðarleysi gegn verðtryggingu lána heldur reikningi heimilanna galopnum fyrir frekara tjóni og gefur lánveitendum færi á að taka inn gengishagnað í gegnum kerfið, þrátt fyrir gríðarlegan samdrátt í allri neyslu. Það er fullkominn forsendubrestur í öllum gengis- og verðtryggðum lánum heimilanna.
Um 19.600 manns voru á vanskilaskrá í sept. s.l. og Creditinfo býst við að um 27.000 manns verði í vanskilum innan 12 mánaða nema forsendur breytist verulega til batnaðar. Í gögnum Seðlabanka má lesa að um 19.500 fjölskyldur voru þegar í ársbyrjun með greiðslubyrði yfir hættumörkum og í skoðanakönnu Capacent frá í haust kom fram að um 44.400 heimili rétt svo náðu endum saman milli mánaða, ma. með því að ganga á eigin sparnað. Seðlabankinn metur rýrnun kaupmáttar frá hruni vera um 8% en býst við að kaupmáttur rýrni alls um 25% til ársloka 2011 og að fasteignaverð muni þá hafa fallið um 50% á sama tímabili. Atvinnuleysi er enn um 8% og fer vaxandi. Búist er við svipuðu atvinnuleysi fram til 2011.
Í skoðanakönnun Capacent kom einnig fram að um 80% þjóðarinnar er frekar eða mjög hlynnt afnámi verðtryggingar og um 75% frekar eða mjög hlynnt leiðréttingu á höfuðstól lána heimilanna. Enn fremur kom fram að um 87% þjóðarinnar er tilbúinn að þrýsta á stjórnvöld um aðgerðir í þágu heimilanna.
Í ljósi umfangs og alvarleika vandans má því búsast við verulegri ósátt í samfélaginu næstu mánuði, nema gripið verði til frekari aðgerða að hálfu stjórnvalda. Það er afleit áætlun að ætla að þvinga svo stóran hluta heimila landsins til nauðarsamninga, eignaupptöku og fjárræðisskerðingar til 3-5 ára. Stjórn HH hvetur stjórnvöld til að grípa tafarlaust til frekari almennra aðgerða fyrir skuldsett heimili landsins. Stjórn HH hvetur landsmenn jafnframt til að skrá sig í samtökin á síðu samtakanna, til að stuðla beint að raunverulegum lausnum á skuldavanda heimilanna.
Stjórn Hagsmunasamtaka heimilanna, 14.desember 2009
