Ályktun frá Hagsmunasamtökum heimilanna

Fimmtudagur, 17 Desember 2009 13:44

Horfur fyrir heimilin eru grafalvarlegar nema stjórnvöld grípi til frekari aðgerða.

Í ljósi umfjöllunar um þrönga stöðu sífellt fleiri heimila landsins vilja Hagsmunasamtök heimilanna ítreka kröfur sínar um að stjórnvöld grípi tafarlaust til frekari almennra aðgerða fyrir skuldsett heimili landsins. Setja verður þak á verðbótaþátt verðtryggðra lána og breytilega vexti. Leiðrétta verður gríðarlegar höfuðstólshækkanir með almennum aðgerðum til að forða hér frekara tjóni og skapa sátt til enduruppbyggingar hagkerfisins. Úrræðin verður að útfæra í samráði við fulltrúa neytenda og lántaka.

Öll viðbrögð stjórnvalda við gríðarlegum skuldavanda heimilanna hafa hingað til miðast við að lántakar taki að fullu á sig þá gríðarlegu skuldahækkun sem hlotist hefur af kerfishruninu, til að verja og endurbæta bókfærð lánasöfn fjármálakerfisins. Það gera þau þrátt fyrir að lagalegur rökstuddur vafi leiki á lögmæti gengistryggðra lánasamninga neytenda og ljóst sé að verðtryggða lánakerfið virkar engan veginn með eðlilegum hætti við þessar kringumstæður. Stjórnvöld hafa valið að senda skuldsettum heimilum landsins marfaldan ábyrgðarreikning fyrir ástandinu, vísa allri ábyrgð enn á ný frá sér og setja í hendur fjármálafyrirtækja, þrátt fyrir að skuldastaða íslenskra heimila sé sú mesta innan OECD.

Ljóst er orðið að fjármálastofnanir unnu kerfisbundið að skuldsetningu heimila landsins og nýttu sér vanbúna neytendavernd, slakt opinbert eftirlitskerfi, gengismun og lögvarið verðtryggt okurvaxtakerfi sér til hagsbóta. Óábyrg útlánastefna fjármálafyrirtækja, bein aðkoma lífeyrissjóðanna í útrásinni, aðgerðir og aðgerðarleysi stjórnvalda leiddu til gríðarlegra opinberra tekna og auðgunar fjármálakerfisins, helstu stjórnendum til sérstakra hagsbóta, á sama tíma sem hún hefur valdið almennum þegnum landsins gríðarlegu fjárhagstjóni, langt umfram það sem réttlátt, sanngjarnt eða jafnvel lögmætt getur talist.

Samtökin benda enn á ný á að stjórnvöld hafa ekki varið heimili landsins fyrir frekara fjárhagstjóni. Aðgerðarleysi gegn verðtryggingu lána heldur reikningi heimilanna galopnum fyrir frekara tjóni og gefur lánveitendum færi á að taka inn gengishagnað í gegnum kerfið, þrátt fyrir gríðarlegan samdrátt í allri neyslu. Það er fullkominn forsendubrestur í öllum gengis- og verðtryggðum lánum heimilanna.

Um 19.600 manns voru á vanskilaskrá í sept. s.l. og Creditinfo býst við að um 27.000 manns verði í vanskilum innan 12 mánaða nema forsendur breytist verulega til batnaðar. Í gögnum Seðlabanka má lesa að um 19.500 fjölskyldur voru þegar í ársbyrjun með greiðslubyrði yfir hættumörkum og í skoðanakönnu Capacent frá í haust kom fram að um 44.400 heimili rétt svo náðu endum saman milli mánaða, ma. með því að ganga á eigin sparnað. Seðlabankinn metur rýrnun kaupmáttar frá hruni vera um 8% en býst við að kaupmáttur rýrni alls um 25% til ársloka 2011 og að fasteignaverð muni þá hafa fallið um 50% á sama tímabili. Atvinnuleysi er enn um 8% og fer vaxandi. Búist er við svipuðu atvinnuleysi fram til 2011.

Í skoðanakönnun Capacent kom einnig fram að um 80% þjóðarinnar er frekar eða mjög hlynnt afnámi verðtryggingar og um 75% frekar eða mjög hlynnt leiðréttingu á höfuðstól lána heimilanna. Enn fremur kom fram að um 87% þjóðarinnar er tilbúinn að þrýsta á stjórnvöld um aðgerðir í þágu heimilanna.

Í ljósi umfangs og alvarleika vandans má því búsast við verulegri ósátt í samfélaginu næstu mánuði, nema gripið verði til frekari aðgerða að hálfu stjórnvalda. Það er afleit áætlun að ætla að þvinga svo stóran hluta heimila landsins til nauðarsamninga, eignaupptöku og fjárræðisskerðingar til 3-5 ára. Stjórn HH hvetur stjórnvöld til að grípa tafarlaust til frekari almennra aðgerða fyrir skuldsett heimili landsins. Stjórn HH hvetur landsmenn jafnframt til að skrá sig í samtökin á síðu samtakanna, til að stuðla beint að raunverulegum lausnum á skuldavanda heimilanna.

Stjórn Hagsmunasamtaka heimilanna, 14.desember 2009

Umsagnir (4)

Það var enginn að leggja til að ekki væri greitt fyrir eignanumda lánasamninga. Lánasamningarnir voru verðlagðir við sölu þeirra frá þrotabúum yfir í svokallaða nýju banka. Einnig má leggja til grundvallar það sem greitt var fyrir kröfurnar til upphaflegu kröfuhafanna. Hefur þú Sigurður velt því fyrir þér af hverju upplýsingar um þessa gjörninga þola ekki dagsins ljós. Það er af því að það á að fjármagna þessa nýju banka með þessum lánasamningum. Þeir eru skrifaðir upp í algjörlega óraunhæfar hæðir til þess að mynda myndarlegar eignir í bókunum. Þannig er ætla þeir að hefja nýja hrynu útlána og keyra kerfið upp í nýja þenslubólu. Menn þurfa að fara átta sig á því að það er ekki hægt að mjólka meiri peninga út en fólk er tilbúið að borga fyrir þessar eignir. Þúsundir eru nú þegar hættir að borga. Eignirnar fara hríðlækkandi og ná líklega ekki botninum fyrr en seint á næsta ári. Á meðan halda allir að sér höndum og þeir sem safna í sarpinn á meðan munu standa einna best að vígi. Það getur nefnilega ekki gengið upp að rukka fólk fyrir 2,3 hús þegar það fær bara eitt hús. Sama á við um bílana. Fólk er ekki tilbúið að borga Hömmer verð fyrir smábíla. Það segir sig sjálft að þetta getur ekki gengið upp. Það er enginn að ætlast til þess að þú sem skattgreiðandi gangir inn í þetta dæmi og bjargir einum né neinum. Það sem við erum að fara fram á að ríkið standi ekki með kröfuhöfum í að innheimta þessa vitleysu. Það sem við höfum bent á varðandi lán fólks hjá ÍLS er vel framkvæmanlegt ef menn hefður hugrekki til að takast á við fjármálaelítuna í þessu landi. Hún er harðákveðin í að fara braut sjálfseyðingar en það er sú braut sem er nú fetuð. Þeir ætla sér að hagnast á nýju bönkunum sem mest þeir mega með því að gefa sem minnst eftir af því afskriftasvigrúmi sem hefur verið úthlutað til þeirra. AGS hefur gefið skýr skilaboð um að heimilin eigi að fá leiðréttingar "up front" eins og þeir segja þ.e. innan 12 mánaða. Ef þetta er ekki gert sita menn uppi með tugi þúsunda manna í gjaldþrotameðferð. Svo einfallt er það. Ég held að SMG og fleiri séu ekki að átta sig á hlutföllunum sem um ræðir. Business as usual mun einfaldlega ekki ganga upp, ekki heldur með þeim plástrum sem greiðslujöfnun og greiðsluaðlögun eru. Þetta eru engar lausnir, vandanum og óvissuni er einfaldlega ýtt á undan sér. Það verður einfaldlega að leiðrétta gengistryggðu lánin en vegna gríðarlegra afskrifta hjá kröfuhöfum hefði verið hægt að leyfa þeim sem eru með verðtryggð lán að fá einhverjar leiðréttingar líka. Þessi leið var afskrifuð hjá fjármálaelítunni án þess að skoða það nokkurntíman. Við fengum mjög góðar tillögur og aðgerðarplan frá mönnum sem hafa unnið við íbúðalánasamninga hjá ÍLS árum saman. ÍLS var boðið og búið að yfirtaka öll innlend íbúðalán. Fjármálaelítan vildi þetta ekki af því að hún sér gróðavon í að halda þessu hjá nýju bönkunum. Þeir vilja milljarðana fyrir ekkert, það er kjarni málsins. Það er búið að leggja á afskriftareikningana tæpa 600 milljarða vegna heimilanna eingöngu. Það hefði ekki þurft helminginn af þessu til að uppfylla tillögur HH og þá hefði verið nóg eftir til að mæta afskriftum sem verða þrátt fyrir leiðréttingar. Sagan mun sína að HH hafði hárrétt fyrir sér í þessu. Menn eru nú að fara beinustu leið í botnfrosinn fasteignamarkað og gríðarlegt tap. Ég spái því að minnst einn af þessum nýju bönkum fari á hausinn ef ekki tveir. Þetta eru ekkert annað en æfingar í fáránleika er ég hræddur um, þetta er reiknisdæmi sem bara gengur ekki upp.

Svara

Samkvæmt eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar er því aðeins heimlt að taka eignir eingarnámi að full endurgreiðsla komi til. Slík eignarmám eru því engan vegin samgærileg við það að verðfella eignir fólks beint með lagasetningu. Stjórnvöld hafa þetta því engan vegin í hendi sér og geta ekki gert það með lagasetningu. Slíkt munu þau einfalelga fá í hausinn í kjölfar málsókna lántaka á grunvelli eignarréttarákvæðis stjórnarskrárinnar ef Hæstiréttur samþykkir ekki rök stjórnvalda fyrir slíku.

Það er rangat hjá þér að það muni lama efnahagslífið í langan tíma að fara ekki þá leið, sem HH krefjast. Þvert á móti mun það fjölga gjaldþrotum heimila, fjölga þeim heimilum, sem ekki eiga fyrir mat og bæði dýpka og lengja í kreppunni að fara þessa leið. Það gerist vegna þeirra gríðarlegu byrgða, sem slíkt mun leggja á skattgreiðendur. Þetta má sjá úttekt um á bloggi mínu hér:

http://siggimaggi.blog.is/blog/siggimaggi/entry/995472/#comments

Það að þeir, sem geti greitt sínar skuldir verði látnir gera það mun ekki henda neinum eignum í fangið á bönkunum. Í því liggur eini munurinn á kröfum HH og fyrirætlana stórnvalda. Stjórnvöld eru að búa svo um hnútana að þeir, sem ekki geta greitt sínar skuldir fái skuldir umfram greiðslugetu og verðmæti húseigna felldar niður. Eini munurinn á fyrirætlunum stjórnvalda og kröfum HH snýst því um að HH vilja að líka verði felldar niður skuldir hjá þeim, sem geta greitt sínar skuldir.

Til að fara að þeim kröfum HH þarf að leggaj gríðarlegar byrgðar á alla skattgreiðendur og það til þess að færa fé til best settu heimilanna. Það mun eins og ég hef áður sagt fjölga gjaldþrotum heimila en ekki fækka þeim og því munu bankarnir fá fleiri heimili í fangið ef farið verður að kröfum HH en ef farin er leið stjórnvalda.

Hvers vegna HH er að leggja fram kröfur, sem munu aðeins bæta stöðu best settu heimila landsins á kostnað þeirra verst settu er mér hulin ráðgáta. Kanski þú getir svarað því af hverju það er.

Svara

Það eru til margar leiðir til að láta afskriftir á lánasöfnum ganga til allra skuldara. Á sama hátt og sett voru neyðarlög um innistæður er hægt að setja neyðarlög um þetta. Eignarréttarákvæðið er ekki heilagara en svo að eignir eru teknar eignanámi oft á ári. Slíkt er gert á þágu almannaheilla og það á svo sannarlega við í þessu tilfelli. Stjórnvöld hafa þetta allt í hendi sér í raun. Það eina sem þurfti var vilji og kjarkur af þeirra hálfu.

Það er bara þannig Sigurður að ef þetta verður ekki fært niður með góðu verður það tekið niður í illu. Það er verri kostur og það hefði verið mun betra ef menn hefðu séð að sér strax í byrjun ársins og hafið nauðsynlega vinnu við leiðréttingarnar. AGS hefur gefið út skýr skilaboð um að endurskipulagning skulda skuli gera "up front" eins og þeir segja og það á næstu 12 mánuðum. Hitt er kostur sem mun eingöngu lama efnahagslífið í langan tíma, enda er lifandi fasteignamarkaður grunnstoð innlends peningaflæðis. Fari menn ekki að blása lífi í fasteignamarkaðinn aftur verður skaðinn gríðarlegur, sérstaklega fyrir banka og fjármálastofnanir.

Við erum að fara henda öllum þessum eignum í fangið á þeim, verði þeim að góðu. Þeir sem hættu að borga snemma og setja peningana til hliðar og reyna ekki að henda þeim í þá hýt sem stökkbreytt íbúðalán eru munu standa uppi með pálmann í höndunum í lokin. Þetta gerðist t.d. í Serbíu og fleiri stöðum. Þeir sem hættu að borga ruglið strax, hafa komið lang best út úr svona atburðum. Þetta er langt frá að vera í fyrsta sinn sem þetta gerist. Í USA hafa menn lært af reynslunni og þeir eru þessa dagana að gefa húseigendum gríðarlega afslætti af íbúðalánum. Það er bara skynsamlegt. Svo einfallt er það.

Svara

Þið hjá HH eruð enn að blekkja fólk og láta það halda að stjórnvöld geti einfaldlega tekið ákvörðum um að lækka skuldir heimilanna. Vissulega gætu stjórnvöld gert það ef ríkissjóður ætti öll lánasöfnin en þannig er það ekki. Þessar eignir lánveitenda eru verndarðar af eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar og fram hjá því komast stjórnvöld ekki. Þið hafið á móti talað um eignarrétt lántaka og húsnæðiskaupenda. Staðreyndin er hins vegar sú að eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar verndar fólk ekki fyrir tapi vegna verðrýrnunar eigna á markaði nér fyrir því að samningar, sem fólk hefur gertt springi í andlitið á því. Það eru hins vegar til ákvæði í samningalögum varðandi forsendubrest, sem geta tekið á því máli. Það er hins vegar mál dómstóla en ekki Alþingis eða ríkisstjórnarinnar að meta hvort um slíkan forsendubrest er að ræða. Meðan ekki liggur fyrir Hæstaréttardómur um slíkan forsendubrest eru hendur stjórnvalda bundnar.

Þið haldið því enn fram að hægt sé að nota varúðarniðurfærslur lánasafna gömlu bankanna til almennrar niðurfærslu skuda þannig að nýju bankarnir lendi ekki í kostnaði vegna þess. Þessi fullyrðing er bull. Þessar niðurfærslur miðast einungis við óhjákvæmilegar afskriftir undirmálslána. Ég hef sýnt fram á þetta með nokkrum bloggfærslum. Þær má sjá hér.

http://siggimaggi.blog.is/blog/siggimaggi/entry/988918/#comments

http://siggimaggi.blog.is/blog/siggimaggi/entry/988554/#comments

http://siggimaggi.blog.is/blog/siggimaggi/entry/980384/#comments

Hvernig væri að fara að ræða þessi mál út frá réttum forsendum þannig að hægt sé að viðhafa vitræna umræðu um kosti og galla þeirra leiða, sem mögulegar eru til að taka á skuldavanda heimilanna?

Svara

Gefðu þína umsögn

Þitt nafn:
Þitt nefang:
Efnislýsing:
Umsögn (nota má HTML tög hér):

yvComment v.1.21.1

HAGSMUNASAMTÖK HEIMILANNA